سازه های آبی شوشتر

مسجد جامع خرمشهر
مسجد جامع خرمشهر
اسفند ۱۱, ۱۳۹۷
خانه مستوفی شوشتر
خانه مستوفی شوشتر
اسفند ۱۸, ۱۳۹۷
سازه های آبی شوشتر

سازه های آبی شوشتر؛ موزه زنده صنعت آب

بی شک سازه های آبی شوشتر را می توان یکی از ارزشمندترین جاذبه های ایران دانست. سازه ای که نشان دهنده علم پیشینیان و توجه بی حد آنان به این موهبت خدادای است. به جرات می توان سازه های آبی را نماد اصلی شهر شوشتر نامید که ارزش ویژه ای به این کشور بخشیده است.

تاریخچه سازه های آبی شوشتر

شواهد و قرائن بیانگر آن است که این سازه ها در دوره داریوش بنا شده است و در دوره های بعدی تاریخی از جمله ساسانیان و اشکانیان بخش هایی به آن افزوده شده است و آن را به شکل کنونی درآورده است. نا گفته نماند که این سازه ها از گزند بلایای طبیعی در امان نبوده و خساراتی به آن وارد شده است.

سازه های آبی شوشتر به همراه آسیاب ها و آبشار ها در سال ۱۳۷۷ به عنوان دهمین اثر از سوی ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفت. عمده دلیل انتخاب سازه های آبی شوشتر به دلیل تجلی نبوغ و خلاقیت انسانی و همچنین تعامل سازنده با محیط است که بسیار مورد توجه قرار گرفت.

سازه های آبی شوشتر

بخش های سازه های آبی شوشتر:

همانطور که اشاره شد سازه های آبی شوشتر به عنوان یک مجموع در یونسکو ثبت شده است که در ادامه به عناصر این سازه اشاره می کنیم:

۱-بند میزان:

پیشینه ساخت بند میزان به دوران ساسانی و شاپور ساسانی اول باز می گردد. این بند که از جنس سنگ تراشید شده شوشتر و ساروج است که باعث میزان کردن آب کارون و تقسیم این آب در دو رود گرگر و شطیطه می شده است . به این ترتیب که عمود بر رودخانه قرار گرفته و باعث سرریز شدن آب از آن می شود.

وجود این بند باعث آبیاری مناسب بیش از ۴۰ هکتار از زمین های کشاورزی شده است که باعث رونق و آبادانی این شهر شده است.

برج کلاه فرنگی سازه های آبی شوشتر

۲- برج کلاه فرنگی :

برج کلاه فرنگی برجی است با ارتفاع ۷ متر که بر بند میزان اشراف کامل دارد. گفته ها حاکی از آن است که این محل جایی بوده است که شاپور ساسانی برای نظارت بر کار کارگران بر روی آن قرار می گرفته است.

اما برخی اعتقاد دارند این محل جایی برای نظارت بر آب رودخانه بوده است.

برج کلاه فرنگی بر روی تپه ای قرار دارد که دارای ۴ متر پی است و نمای آن شامل سنگ های تراش خورده است که در حال حاضر بخش زیادی از آن از بین رفته است.

۳-رودخانه گرگر :

رودخانه گرگر بر خلاف دیگر رودخانه ها، رودخانه ای است که به دست انسان ایجاد شده است و از رود کارون جدا می شود و پس از طی ۴۰ کیلومتر با رود شطیط در هم می آمیزد.

هدف از احداث رودخانه گرگر شامل مواردی از جمله : کاهش حجم آب کارون برای جلوگیری از سیل ، رسیدن آب به اراضی بالا دست، جلوگیری از ورود دشمنان به شهر.

 ۴-مجموعه آبشارها و آسیاب های آبی:

یکی از مهم ترین بخش های این مجموعه سازه های آبی شوشتر، آبشارها و آسیاب های آبی است. این مجموعه شامل ۴۰ آسیاب آبی است. این آسیاب ها وظیفه تامین آرد را داشتند.

در این محوطه دو نوع آسیاب تنوره ای و شیبی وجود دارد.

۵-قلعه سلاسل :

این قلعه در کنار رود شطیط واقع شده است و به شکل بیضی است. به نظر می رسد قدمت این بنا به دوره هخامنشیان می رسد و نیم قرن گذشته سرپا بوده است. تنها کارکرد این قلعه نظامی نبوده است بلکه کارکردهای آبیاری، محافظت، مرمت سازه های آبی و نحوه تقسیم آب را نیز به عهده داشته است.

قلعه سلاسل

۶-کانال داریون :

کانال داریون در زمان داریوش اول هخامنشی بنا شده است و وظیفه آن رساندن آب از شمال به جنوب شهر است. دهانه این نهر در زیر قلعه سلاسل واقع شده است و از همین جا میرآب ها، آب را کنترل می کردند تا به صورت عادلانه به تمام قنات ها برسد.

۷- پل بند شادروان :

پل بند شادروان یا قیصر اثری مربوط به دوره ساسانی است و به زعم بسیاری از افراد قدیمی ترین پل جهان است. این پل در اصل دارای ۴۰ دهانه است که در حال حاضر تنها ۱۶ تای آن باقی مانده است.

بند شادروان سازه های آبی شوشتر